16 prezentacji eksperckich i paneli dyskusyjnych, blisko 40 prelegentów z Polski i zagranicy, ponad 300 uczestników – Kongres Światowy Dzień Mięsa World Meat Day (17–18 czerwca, Warszawa) po raz kolejny stał się najważniejszym w kraju forum dyskusji o strategii, bezpieczeństwie i konkurencyjności europejskiej produkcji żywności oraz roli Polski jako jednego z kluczowych i najbardziej efektywnych producentów mięsa w Europie. – Branża mięsna ma strategiczną rolę w gospodarce narodowej i UE oraz kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, rozwoju rolnictwa oraz budowy potencjału eksportowego Polski. Tymczasem w debacie publicznej coraz częściej pojawiają się głosy kwestionujące znaczenie produkcji zwierzęcej i roli mięsa w diecie, przy jednoczesnym niedostatecznym dostrzeganiu znaczenia branży dla stabilności systemu żywnościowego. Kongres po raz kolejny stworzył przestrzeń do opartej na wiedzy dyskusji o kluczowych wyzwaniach dla sektora, by w obliczu dynamicznych zmian regulacyjnych i gospodarczych działać wspólnie i połączyć siły na rzecz przyszłości żywności – nie tylko w Polsce, ale też całej Unii Europejskiej – mówidr Witold Choiński, prezes zarządu Związku Polskie Mięso.
Centralnym punktem wydarzenia stało się ogłoszenie apelu organizacji polskiego sektora rolno-spożywczego o moratorium legislacyjne dla rolnictwa UE. Jak podkreślają w dokumencie sygnatariusze, polski sektor rolno-spożywczy działa obecnie w warunkach długotrwałej niestabilności wynikającej z konfliktów zbrojnych, rosnących kosztów energii, nawozów, pracy, pasz, transportu i finansowania, a także nasilonej konkurencji importowej z krajów Mercosur. Jednocześnie rolnicy oraz zakłady przetwórcze mierzą się z rosnącymi wymogami wynikającymi z wdrażania Europejskiego Zielonego Ładu, polityki klimatycznej, nowych regulacji środowiskowych oraz coraz bardziej złożonych obowiązków sprawozdawczych i administracyjnych.
W ocenie branży nakładanie kolejnych regulacji bez pełnej oceny ich kosztów, zapewnienia odpowiednich okresów przejściowych oraz dedykowanych mechanizmów finansowania prowadzi do osłabienia konkurencyjności polskiej i europejskiej produkcji żywności, wzrostu kosztów produkcji, osłabienia bezpieczeństwa żywnościowego oraz pozycji gospodarstw i przetwórców.
Szczególne zaniepokojenie sektora budzi równoległe procedowanie nowych inicjatyw legislacyjnych w czasie, gdy toczą się prace nad przyszłym budżetem UE na lata 2028–2034, kształtem Wspólnej Polityki Rolnej oraz polityką spójności. Przedstawiciele branży wskazują, że brak ostatecznych rozstrzygnięć dotyczących architektury finansowej przy jednoczesnym wprowadzaniu kolejnych obowiązków regulacyjnych może prowadzić do niespójności polityk unijnych i dalszego wzrostu niepewności inwestycyjnej. W tym kontekście apelują o wstrzymanie lub ponowną ocenę najbardziej obciążających inicjatyw, w tym m.in. regulacji dotyczących dobrostanu i transportu zwierząt, EUDR, PPWR, Soil Monitoring Law, SUR oraz Nature Restoration Law. Regulacje te generują największe koszty dostosowawcze, obciążenia administracyjne i ryzyka inwestycyjne dla całego łańcucha rolno-spożywczego. Branża przypomina również, że protesty rolników w latach 2023–2024 były sygnałem sprzeciwu wobec kumulacji obciążeń Zielonego Ładu, która mimo zapowiadanych uproszczeń nadal nie została rozwiązana systemowo.
Kluczowymi postulatami apelu są:
- wstrzymanie nowych inicjatyw nakładających obowiązki na rolników i zakłady rolno-spożywcze do końca kadencji PE,
- dokonanie pełnego przeglądu skumulowanych kosztów regulacji przyjętych i procedowanych od 2019 r.,
- powiązanie każdej przyszłej regulacji z realnym, dedykowanym źródłem finansowania w ramach WPR, polityki spójności lub innych instrumentów UE,
- przeprowadzenie testu konkurencyjności wobec importu z państw trzecich, w tym w kontekście nowych umów handlowych,
- zapewnienie, że żaden nowy obowiązek nie zostanie przyjęty bez oceny jego wpływu na koszty produkcji, bezpieczeństwo żywnościowe, pozycję gospodarstw aktywnych rynkowo – niezależnie od ich skali – oraz zakładów przetwórczych.
Podczas Kongresu o bezpieczeństwie żywnościowym oraz strategicznej roli sektora rolno-spożywczego w Europie mówił prof. Marek Wigier (IERiGŻ PIB). Podkreślił, że w warunkach niestabilności geopolitycznej produkcja żywności powinna być traktowana jako element infrastruktury krytycznej, wymagający szczególnej ochrony i wsparcia. W swoim wystąpieniu „Regulacje UE a bezpieczeństwo żywności – gdzie jest granica?” prof. Michael Lee (Uniwersytet Harper Adams) zwracał uwagę na wpływ regulacji UE, w tym EUDR, ESG i Zielonego Ładu, na konkurencyjność sektora oraz potrzebę zapewnienia równych warunków handlowych, także wobec importu spoza Unii. Kraje Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej zostały wskazane przez prof. Łukasza Ambroziaka (IERiGŻ PIB) jako jedne z najbardziej perspektywicznych rynków dla polskiej branży mięsnej, oferujące znaczący potencjał wzrostu eksportu. Z kolei Richard Brown, dyrektor Gira, przedstawił globalne prognozy dotyczące popytu na mięso oraz wskazał rynki importowe, które w nadchodzących latach mogą odgrywać kluczową rolę w światowym handlu.
